Er zijn landschappen die je mooi vindt. En er zijn landschappen die iets veranderen aan de manier waarop je kijkt. IJsland behoort voor mij zonder twijfel tot die tweede categorie. Misschien komt het doordat veel referentiepunten die we gewoon zijn te gebruiken als houvast, ontbreken. Geen dorpen om de paar kilometer. Geen lintbebouwing. Geen druk verkeer op de achtergrond. Soms zelfs alleen maar een grindweg waar je kilometers niets anders te zien krijgt dan bergen, lava, water en lucht. Maar wat mij telkens opnieuw opvalt, is de stilte. Of beter gezegd: de afwezigheid van ruis. Want echte stilte bestaat ook in IJsland nauwelijks. Je hoort altijd wel iets. Wind die over een lavavlakte trekt. Water dat zich een weg baant door het landschap. Het zachte gekraak van sneeuw onder je voeten. Een vogel die plots opvliegt. 

Wat ontbreekt, zijn de geluiden die thuis zo vanzelfsprekend zijn geworden dat we ze nauwelijks nog opmerken. Een vliegtuig hoog boven je hoofd. Stemmen op de achtergrond. Het voortdurende geluid van een wereld die nooit helemaal stilvalt. Pas wanneer die verdwijnen, merk je hoeveel ruimte ze eigenlijk innemen. Dat besef komt meestal niet meteen. In het begin valt het nauwelijks op. Je bent onderweg, kijkt rond, maakt foto’s, geniet van wat je ziet. Maar na een tijdje verandert er iets. 

De kleine dingen die je thuis niet meer opmerkt

Je merkt dat je langer blijft kijken. Dat je niet meteen verder wilt naar de volgende plek. Je blijft stilstaan bij een rivier die door een zwarte zandvlakte stroomt. Bij een wolkenschaduw die langzaam over een bergwand schuift. Bij een strook zonlicht die een paar minuten lang een heel landschap verandert. Dingen waar je thuis waarschijnlijk aan voorbij zou lopen. In IJsland lijken ze plots voldoende om even voor te stoppen.

Misschien heeft dat ook te maken met de schaal van het landschap. Met de ruimte. Met de afstanden. Met het gevoel dat de natuur hier niet rond de mens is gebouwd, maar dat je als bezoeker slechts een passant bent. 

Op veel plaatsen zie je nauwelijks sporen van menselijke aanwezigheid. Dat maakt het landschap niet leeg. Het voelt vaak voller aan dan plaatsen waar veel meer gebeurt. Je aandacht verschuift naar dingen die anders op de achtergrond verdwijnen. Naar het licht. Naar de wind. Naar de vormen van het terrein. Naar kleuren die voortdurend veranderen onder invloed van weer en wolken. 

Op een bepaald moment merk je dat je minder bezig bent met wat er achter de volgende bocht ligt. Je kijkt niet meer voortdurend vooruit, maar vaker naar wat er zich precies voor je afspeelt. Misschien is dat wel wat IJsland met veel reizigers doet.  

Het zijn niet de hoogtepunten die blijven hangen

Het landschap vraagt niet voortdurend om aandacht. Het geeft je vooral de ruimte om aandachtiger te worden. En wanneer je later terugdenkt aan de reis, blijken het vaak niet de grote hoogtepunten te zijn die zijn blijven hangen. Niet de hoogste waterval of de grootste gletsjer. Maar die momenten waarop er ogenschijnlijk niets gebeurde. De momenten waarop je even stilstond en gewoon keek.

Wil je dit gevoel ook ervaren? Ontdek onze IJslandreizen.