Jólabókaflóð: een van de leukste kersttradities van IJsland

Een boek cadeau krijgen op kerstavond en daarna alle tijd nemen om het te lezen. In IJsland is dat een geliefde kersttraditie. Deze gewoonte hoort bij Jólabókaflóð, de IJslandse ‘kerstvloed van boeken’. Die begint niet op kerstavond, maar al in het najaar, wanneer nieuwe titels verschijnen en een boekencatalogus de huishoudens bereikt. Hoe groeiden boeken uit tot zo’n belangrijk onderdeel van kerst in IJsland?

Wat is Jólabókaflóð?

Jólabókaflóð verwijst naar de jaarlijkse stroom nieuwe boeken die in IJsland in de aanloop naar kerst verschijnt. Het is dus niet één evenement op een vaste datum, maar een periode van uitgeven, uitzoeken, cadeau geven en lezen. Vanaf ongeveer half november ontdekken IJslanders de nieuwe titels en kiezen ze boeken voor familie en vrienden die ze op kerstavond cadeau geven.

Hoe ontstond de IJslandse kerstboekenvloed?

De traditie kreeg vorm tijdens de Tweede Wereldoorlog. Veel goederen waren toen schaars en duur. Papier was een van de weinige luxegoederen die men wel kon verkrijgen. Daardoor bleven boeken relatief toegankelijk en werden ze een van de geschenken die families tijdens de feestdagen konden uitwisselen.

Ook de kleine IJslandse markt speelde een rol. De bevolking was niet groot genoeg om het hele jaar door een omvangrijke uitgeefsector te ondersteunen. Uitgevers concentreerden hun nieuwe titels daarom aan het einde van het jaar, wanneer mensen kerstcadeaus zochten.

In 1944 werd IJsland bovendien onafhankelijk van Denemarken. De gezamenlijke waardering voor boeken raakte zo verweven met een groeiend gevoel van nationale identiteit.

Bókatíðindi: de catalogus waarmee het begint

Sinds 1944 brengt de IJslandse boekensector jaarlijks Bókatíðindi uit: een catalogus met nieuwe publicaties. Die wordt rond half november onder de huishoudens verspreid.

De catalogus helpt lezers om boeken voor hun naasten uit te zoeken. Welk verhaal past bij een vriend? Waar zou een familielid graag in verdwijnen? Zo begint de kerstboekenvloed al weken voordat de cadeaus worden uitgepakt.

Bókatíðindi vormt daarmee een herkenbaar beginpunt van Jólabókaflóð: van de eerste kennismaking met een nieuwe titel tot het moment waarop iemand het boek openslaat op kerstavond of eerste kerstdag.

Kerstavond: boeken uitpakken en lezen

Waar het in november begint met bladeren en kiezen, draait het op kerstavond om geven, ontvangen en lezen. Veel mensen brengen de rest van de avond lezend door en gaat het lezen de volgende dag gewoon verder.

Daar zit de charme van Jólabókaflóð: het cadeau is niet alleen het boek, maar ook de tijd die je neemt om ervan te genieten. Een eenvoudige kersttraditie die je net zo goed thuis kunt overnemen.

Benieuwd naar andere kersttradities in Scandinavië? Of wil je zelf een boekhandel binnenwandelen in Reykjavík en deze kersttraditie in IJsland vieren? Vraag dan een reisvoorstel op maat aan.